Choroby woli cz. 2 - strona 1
" Stan natężonej mimowolnej uwagi określam chętnie wraz z Sergi'm jako zróżniczkowanie się percepcyi wywołujące większą energię psychiczną w pewnych ośrodkach nerwowych i pewien rodzaj czasowego znieczulenia innych ośrodków (1). Lecz nie mam zamiaru studyować tu uwagi, jako..."

Choroby woli cz. 2 - strona 2
" szany. Zwierzę, dziecko, morderca, matematyk, dla tego są uważnymi, że zdobycz, widowisko, wyobrażenie ofiary, rozwiązanie zagadnienia, wywołuje w nich silne i dostatecznie trwałe wzruszenie. Odbierzmy im wzruszenie wszystko zniknie natychmiast; dopóki wzruszenia — starczy tak..."

Choroby woli cz. 2 - strona 3
" zarysowuje się tem wyraźniej im jedna jest bardzie; mimowolną druga dowolną. Na swoim stopniu najwyższym uwaga dowolna jest stanem sztucznym, gdzie przy pomocy rzekomych uczuć z trudnością, podtrzymujemy pewne stany świadomości, dążące tylko do wyczerpania..."

Choroby woli cz. 2 - strona 4
" ów tak często zbijany paradoks Helweciusza: "że wszelkie różnice umysłowe pomiędzy ludźmi mają źródło swe w uwadze" — z zastrzeżeniem, iż idzie tu tylko o uwagę mimowolną; ale w takim razie wszystko się sprowadzi do orzeczenia, iż różnice pomiędzy ludźmi są..."

Choroby woli cz. 2 - strona 5
" ruszającym (moteur) t.j., że wielka ilość jego pierwiastków służy do wytwarzania ruchu i że nie ma ani jednego stanu świadomości, któryby w jakimkolwiek stopniu nie posiadał pierwiastków ruchowych. Wynika ztąd, iż wszelki stan uwagi każe przypuszczać istnienie owych..."

Choroby woli cz. 2 - strona 6
" ści. Ale taki stan świadomości (uwaga) o jakim mowa, wyczerpuje się w inny sposób: przesyła on swoje 'natężenie innym stanom według mechanizmu skojarzeń. Jest-to, jeśli się podoba, wydatek wewnętrzny zamiast zewnętrznego. Jednakże, skojarzenie, wynikające z tego stanu nie odbywa..."

Choroby woli cz. 2 - strona 7
" kierunkach porównywać można z owemi nieużytecznemi ruchami. Zadanie tak w jednym jak i w drugim wypadku polega na zastąpieniu nieograniczonego rozpierzchania się skojarzeń przez ograniczone. W tym celu hamujemy skojarzenia nieodpowiadające naszym zamiarom. Właściwie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 8
" ledwie nadającą się do demonstracyi doświadczalnej. (1) Zauważmy, iż w tera, cośmy powiedzieli, zawiera się tylko chęć zbliżenia się do prawdy nie zaś jej wyjaśnienie. -------------------------- (1) Z korzyścią, można bedzie przeczytać 2 paragrafy. (Fenctions du cerveau) §..."

Choroby woli cz. 2 - strona 9
" ROZDZIAŁ IV. KRÓLESTWO ZACHCIANEK Chcieć to znaczy zrobić wyrób działania; taką jest dla nas formuła woli normalnej. Anomalie dotąd zbadane, dadzą się sprowadzić do dwóch wielkich grup: 1) brak impulsu, żadna dążność do czynów się nie ujawnia (bezwola aboulie); 2)..."

Choroby woli cz. 2 - strona 10
" warunków, powodujących chcenie. Z niedawno odmalowanego przez dr. Huchard'a wizerunku charakterów histerycznych, biorę tu niektóre rysy, niezbędne dla naszego przedmiotu. "Najpierwszą cechą ich charakteru jest ruchliwość. Codzień, co godzina, co chwila przechodzą one z..."

Choroby woli cz. 2 - strona 11
" wczoraj kochały i szanowały, lub przeciwnie zdradzają niezrozumiałą sympatyę dla jakiejś innej osoby: to tez prześladują i nienawidzą niekiedy pewne indy widna z taką zaciętością i uporem, z jakiem przedtem otaczały je swoją czułością... Czasem wrażliwość ich posuwa się do..."

Choroby woli cz. 2 - strona 12
" szą szybkością. Pobudki nie są u nich tak, jak u kobiet podległych epilepsyi, całkowicie pozbawione kontroli rozumu; lecz wraz za pobudką czyn następuje tu bardzo prędko, Okoliczność ta tłómaczy nam właśnie owe gwałtowne ruchy gniewu i oburzenia, owe lekkomyślnie zachwyty,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 13
" wanej, równowagi, anarchii, "moralnego rozprzężenia; pozostaje nam tylko usprawiedliwić nasze twierdzenie wyrażone na wstępie: że istnieje tu konstytucjonalna (1)   niemoc woli, że ta ostatnia nie może się narodzić dla braku właściwych warunków jej istnienia...."

Choroby woli cz. 2 - strona 14
" chowe słabną w miarę tego, jak wzmaga się abstrakcyjność pojęć; U historyczek pojęcia kierownicze (regulatrices) albo się nie rodzą, albo pozostają bez skutku. Pewne wyobrażenia natury rozumowej jak pożyteczność, przyzwoitość, obowiązek i t. d.) dla tego właśnie nie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 15
" Okoliczność, że pożądanie posuwa się w jednym tylko kierunku, dążąc do bezwłocznego wyczerpania się nie tłómaczy nam jednak niestałości histeryczki, ani zupełnego w niej braku woli; gdyż jeżeli pragnienie zawsze zaspakajane ciągle się odradza, to jest w tem stałość...."

Choroby woli cz. 2 - strona 16
" łość ich usposobień jest faktem, przyczyna jej spoczywa prawdopodobnie w zakłóceniach czynności organizmu. Nieczułość częściowa lub ogólna, nadczułość', zaburzenia ruchowości, skurcze, konwulsye, paraliż, zakłócenia procesów organicznych, czynności naczyniowo -..."

Choroby woli cz. 2 - strona 17
" wieść o pożarze, inna wstaje i idzie na spotkanie brata, powracającego po długiej nieobecności, jeszcze inna postanawia jeść z obawy lekarza. Briquet w swoim traktacie o histeryi przytacza przykłady wielu kobiet, które wyleczył, natchnąwszy je wiarą w ich wyzdrowienie. Można..."

Choroby woli cz. 2 - strona 18
" urojeniu nie występuje żadna reakcya osobista, pochodząca wprost od osobnika; dopiero wpływ zewnętrzny narzuca się niekiedy, wywołując przeciwny stan świadomości wraz z towarzyszącemi mu uczuciami i współrzędną podstawą fizyologiczną. Tylko w ten sposób zjawia się pobudka do..."

Choroby woli cz. 2 - strona 19
" ROZDZIAŁ V. ZANIK WOLI. Do wypadków zaniku woli, nad jakiemi studya mamy teraz rozpocząć, należą te, w których niema ani wyboru, ani czynu. Kiedy cała działalność psychiczna jest, albo zdaje się być, w zupełnem zawieszeniu, jak w śnie głębokim, w sztucznem znieczuleniu,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 20
" kataleptyczną i t. d. Różnice te nie mają dla nas znaczenia, gdyż stan umysłowy pozostaje ten sam w gruncie bez zmiany. Większa część ludzi podlegających ekstazie ( ekstatyków ), popada w stan taki drogą naturalną — w skutek swej organizacyi. Inni pomagają naturze, używając..."

Choroby woli cz. 2 - strona 21
" lub ruchami. Rzadko kiedy zmienia miejsce. Fizyognomja jego jest wyrazistą, ale oczy, nawet gdy są otwarte, nie widzą nic. Dźwięki nie działają nań z wyjątkiem, w niektórych wypadkach, głosu jakiejś osoby. Czuciowość ogólna zagasła, zmysłu dotykania brak zupełny, ani ukłucie,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 22
" nia zajęta miłością, lecz nie pojmuje ona w jaki sposób kocha. Rozsądek — jeżeli rozumie coś jeszcze, to w sposób sobie nieznany i nie może pochwycić nic z tego co rozumie" (1). Nie pójdziemy dalej za św. Teresą, ani za jej opisem "zachwytu" (roz. XX), "owego boskiego orła,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 23
" Badając szczegółowo sprawozdania innych ekstatyków, (sprawozdania, których przytaczać tu niemogę) znajduję, iż; co do naszego przedmiotu, dadzą się one podzielić na dwie kategorye. W pierwszej zdolność poruszania się pozostaje jeszcze w pewnym stopniu. Ekstatyk w..."

Choroby woli cz. 2 - strona 24
" jednorodna i ciągła jest niemożliwością. W ekstazie ciągłość owa ujawnia się w stopniu możliwem; ale św. Teresa powiedziała nam przed chwilą; albo świadomość znika, albo też pojmowanie i pamięć ( a więc różnolitość ) powracają od czasu do czasu, sprowadzając..."

Choroby woli cz. 2 - strona 25
" stanie umysłowego eretyzmu (naprężenie), ekstatyk zdaje się być przeobrażonym ponad własną swą skale. Zapewne — prostacze widzenia wieśniaczki z Santedere która widziała Najświętszą Pannę całą w złocie "w pośród raju ze srebra," nie są podobne do wizyj takiej św. Teresy,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 26
" rozporządzalnym iest tylko pewien kapitał energii nerwowej i psychicznej, jedna czynność może go przyswoić sobie tylko ze szkodą innych. Przyswojenie zaś w tym lub innym kierunku zależy od natury osobnika. Zbadawszy objawy zaniku woli w jego postaci najwyższej, zauważmy, iż bardziej..."

Choroby woli cz. 2 - strona 27
" hipnotyzm procesem otamowania; według niego zachodziłoby tutaj zawieszenie czynności nerwowych komórek kory mózgowej, dzięki może zmienionemu układowi drobinowemu; w ten sposób ruch czynnościowy istoty szarej byłby przerwanym. Ta ostatnia hipoteza zdaje się mieć najwięcej..."

Choroby woli cz. 2 - strona 28
" obecnych, podróżuje, opisuje krajobrazy i nie ma on, iak się mówi, innej woli, jak — operatora. Ściśle biorąc, znaczy to, iż w pustych obszarach świadomości zostaje wywołanym jakiś stan; ponieważ zaś wszelki stan świadomości dąży do ujawnienia się w czynie natychmiastowo,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 29
" świadomość osobowości sprowadzoną została do jednego stanu, który nie jest ani wybranym, ani odtrąconym lecz narzuconym. W somnambulizmie naturalnym, automatyzm jest samorodnym; innemi słowy: poprzednikiem jego bywa jakiś stan mózgu, poprzedzony znów przez pewne szczególne..."

Choroby woli cz. 2 - strona 30
" stanie układał kazania, poprawiał i przerabiał okresy, przestawiał przymiotniki. Inna osoba wielokrotnie znów usiłowała pozbawić siebie życia, używając za każdym razem innych środków. Fakty tego rodzaju są tak liczne, iż nawet, odrzuciwszy łatwowierność i przesadę, nie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 31
" padku ostatnim istnieje pewien wybór, bodajby najszybszy i najmniej znaczny. Zamiast więc zupełnego Iraku woli, mielibyśmy-tutaj jej minimum. Mniemanie takie dałoby się sprowadzić do pierwszego, lub różni się od niego tylko słabym odcieniem. Czytelnik wybierze sobie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 32
" Jeden z pacyentów p. K. Richet'a, pozwalający się bez trudności zmienić w oficera, majtka i t. d., broni się przeciwnie ze łzami, gdy zeń chcą zrobić księdza: tłómaczy się to dostatecznie charakterem, przyzwyczajeniami pacyenta i otoczeniem, w jakiem żył dawniej. Zdarzają się..."

Choroby woli cz. 2 - strona 33
" ba przyznać, że nawet w razie przyjęcia tej ostatniej hypotezy, władza woli w osobniku, zdolność reagowania, odpowiadająca jego naturze w zarodku, by. łaby władzą tak nikłą, iż zaledwie można nadawać jej nazwę woli. Zauważmy dalej, że jeżeli obserwator z trudnością, może..."

Choroby woli cz. 2 - strona 34
" zachowanej władzy. Gdy mu nakazuję ruch jakiś — wykonywa go zawsze, nawet wtedy, gdy przed zamagnetyzowaniem postanawiał mi się opierać. Tego właśnie nie może on pojąć po obudzeniu. "Bezwątpienia, mówił mi, mógłbym się opierać, lecz nie mam po temu woli, to też niekiedy chce..."

Choroby woli cz. 2 - strona 35
" logiczny. Jednem słowem somnambulizm naturalny lub sztuczny może być słusznie uważanym jako stan zaniku woli. Wyjątki są rzadkie i niejasne; mogą one jednak czegoś nauczyć, wykazują bowiem raz jeszcze, iż chcenie nie jest ilością niezmienną, lecz, że zmniejsza się ono..."

Choroby woli cz. 2 - strona 36
" "Nasze złudzenie wolnej woli, powiada Spinoza jest tylko nieznajomością pobudek, zmuszających nas do działania." Czyż nie potwierdzają tego przytoczony wyżej i jemu podobne wypadki? (1) -------------------------------------------------------- (1) Wiele faktów tego rodzaju znajdzie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 37
" ZAKOŃCZENIE. I. Rozpatrzywszy rozmaite typy chorobne, zobaczmy czy nie da się wykryć prawa streszczającego w sobie patologię woli i rzucającego jakieś światło na stan jej normalny. Jako fakt istnieje tylko chcenie t. j. pewien wybór, za którym idą czyny. Do zrodzenia..."

Choroby woli cz. 2 - strona 38
" jest wypadkową, która się zmienia w zależności od swoich pierwiastków: patologja przekonała o tem. Pierwiastki owe, które wykażę tu pobieżnie są następujące: 1. Skłonności do czynu (lub powściągu) wynikające z okoliczności, otoczenia, rad, wychowania, jednem słowem z tego..."

Choroby woli cz. 2 - strona 39
" niezmiennej, bezwiednej koordynacyi — jakkolwiek w pomroce wieków musiał towarzyszyć jej jakiś zaczątek świadomości, który znikał w miarę tego, jak koordynacyja owa, doskonaląc się coraz bardziej, organizowała się w gatunku. Na tej podstawie wspiera się działalność świadoma..."

Choroby woli cz. 2 - strona 40
" jej rozwoju (a obydwa te obrazy są nieodłączne), widzimy, iż chcenie, będące ostatnim jej wynikiem, nie jest jakimś, niewiadomo zkąd wziętym wypadkiem, lecz że korzenie jego spoczywają głęboko w osobniku i po za granicami osobnika w całym gatunku i gatunkach. Chcenie nie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 41
" które zakłócenia układu nerwowego, pierwszy, jak sadzę, zauważył, iż ruchy najbardziej dowolne i specyalne podlegają porażeniom najpierwej i w stopniu większym od innych (1). Owa "zasada dissolucyi", czyli "redukowania do stanu bardziej automatycznego" była przez niego..."

Choroby woli cz. 2 - strona 42
" ta niektórych ruchów oczu, głowy, unieruchomienie jednej strony piersi) to znajdujemy, iż narządy najbardziej "dowolne" są też więcej od innych sparaliżowane. zauważył (1) również, iż zburzenie ogólne okolicy ruchowej w korze mózgu, jak np. ciał prążkowanych..."

Choroby woli cz. 2 - strona 43
" wej" oświadcza, iż te ostatnie posiadają względną niezależność, największą u kręgowców niższych, (żaba gołąb) najmniejszą u małpy i człowieka. "Odważyłbym się przepowiedzić, dodaje on, iż u zwierząt, których zdolności ruchowe nie zdawały się dużo cierpieć na..."

Choroby woli cz. 2 - strona 44
" Nietrwałość czynności dowolnej, złożonej, wyższej (co na jedno wychodzi) w stosunku jej do czynności automatycznej prostszej, niższej, ukazuje się jeszcze w formie postępowej podczas porażenia (paraliżu) ogólnego u obłąkanych: "pierwsze niedokładności w ruchach, powiada..."

Choroby woli cz. 2 - strona 45
" cić zegarek i t.d. Rzemieślnicy z natury rzemiosła swego przyzwyczajeni do wykonywania robót ścisłych daleko wcześniej tracą zdolność do swych zajęć, niż ludzie wykonywający tylko grubszą pracę. Gdy idzie o pisanie — pióro trzymane bywa z pewną chwiejnością, zdradzającą..."

Choroby woli cz. 2 - strona 46
" chowości, wynikających z nadużycia alkoholu. Drżenie jest wtedy jednem ze zjawisk najwcześniejszych. Do części najpierwej porażonych należą ręce, potem ramiona, nogi, język i wargi; w miarę swego wzrastania, bezwład komplikuje się w ogólności przez inne ieszcze..."

Choroby woli cz. 2 - strona 47
" Coprawda, tylko objawy rozprzężenia się (dezorganizacyi) ruchów; ale ludzie, widzący w psychologii naukę przyrodniczą — nie znajdą tu nic do zarzucenia. Ponieważ wola nie jest dla nas jakąś istnością rozkazującą, która panuje w świecie odrębnym i różnym od jej..."

Choroby woli cz. 2 - strona 48
" różnią również dwa rodzaje pamięci wyrazowej: jeden znany wszystkim, dzięki któremu posiadamy świadomość słowa, i drugi zapomocą którego słowo to wyrażamy. Owo zapominanie mchów, jakkolwiek jest przedewszystkim chorobą pamięci, zdradza również pewne osłabienie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 49
" bardziej rzadkich i nietrwałych. Jeżeli zamiast patrzeć na uwagę dowolną (1) sposobem owych psychologów "intuicyjnych", studyujących tylko samych siebie, będziemy rozważali ją w masie istot ludzkich dojrzałych i zdrowych, aby określić w przybliżeniu, jaką rolę odgrywa ona w..."

Choroby woli cz. 2 - strona 50
" szych (najwcześniej się zjawiających) oznak wszelkiego osłabienia umysłowego, bądź czasowego, jak w gorączce, bądź stałego, jak w obłąkaniu? Tak więc najwyższa forma koordynacji jest też najbardziej nietrwałą — nawet w dziedzinie zjawisk czysto psychologicznych...."

Choroby woli cz. 2 - strona 51
" względną bezczynność pierwiastków wyższych. Zjawia się ona wtedy, gdy raptownemu wyładowaniu energii (w skutek cierpienia, lub przeciwności), przesłanej do splotów, przystosowujących nasze postępowanie w wypadkach przykrych lub nieprzyjemnych, gdy owemu wyładowaniu się nie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 52
" natychmiastowo, lecz występuje zbyt późno do walki z przyrządami podwładnemu" (1) II. Zbadawszy stopniowo objawy rozprzężenia się (dissolucyi) woli za główny, jak się zdaje, wynik tych badań uznać musimy, iż wola polega na koordynacyi, zmiennej co do swej złożoności i..."

Choroby woli cz. 2 - strona 53
" mierze stanem pierwotnej jednorodności, z której dzięki późniejszemu zróżniczkowaniu, wyłoni się właściwa czuciowość i ruchowość, owe dwie wielkie podwaliny życia duchowego. Przypomnijmy, iż ruchowość, (która jedynie obchodzi nas tutaj) objawia się nawet w państwie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 54
" różnią się już od siebie i od ośrodków twarzy. Wynikającym ztąd wnioskiem jest to, iż nieobecności dowolnego kierownictwa ruchów odpowiada brak stosownych narządów i że w miarę tego, jak zwierzę coraz więcej opanowuje swe ruchy — ośrodki nerwowe, w których odbywa się praca..."

Choroby woli cz. 2 - strona 55
" tworząc małą cześć łupinki wewnętrznej, która, jak wiadomo, wchodzi w ciało prążkowane "nakształt klina"; w dalszym ciągu piramidy idą wzdłuż odnosi mózgowej i rzdzenia przedłużonego, gdzie, skrzyżowawszy się mniej więcej dokładnie, przechodzą na stronę..."

Choroby woli cz. 2 - strona 56
" szych i człowieka, dadzą się z natury swojej ściśle porównać z włóknami, łączącemi w zwykłym mechanizmie odruchowym komórkę czucia z komórką rucha. Innemi słowy, mechanizm ów mógłby istnieć w korze mózgowej, okolic opisanych, których podrażnienie doświadczalne wywołuje..."

Choroby woli cz. 2 - strona 57
" Hume'a nie poznaliśmy jeszcze, w ścisłem znaczeniu słowa, sposób, dzięki którym, ruchy naszego ciała wykonywają polecenia naszej woli, to jednak dowiedzieliśmy się przynajmniej czegośkolwiek o częściach, mających tu największe znaczenie, a tem samem o drodze, jaką przebiegają..."

Choroby woli cz. 2 - strona 58
" podobne do. wegetacyi pasorzytniczej. Przedstawiają oni wzór życia zawsze ze sobą zgodnego, gdyż w nich samych wszystko wespół oddycha, działa i czuje. Nawet w życiu codziennem spotykamy takie charaktery, lecz tam nie posiadają one tego rozgłosu, gdyż za. brakło im podniosłego..."

Choroby woli cz. 2 - strona 59
" dwóch koordynacyj kolejno [...]cych, lecz częściowych. Mówiąc ogólnie, jest to bodaj typ najbardziej pospolity, jeśli spojrzymy dokoła siebie i zwróćmy się do poetów i moralistów wszelkich czasów, którzy powtarzają na wyścigi, że jest w nas dwóch ludzi. Liczba owych kolejnych..."

Choroby woli cz. 2 - strona 60
" takim jest stan idyotów i głuptasków. Powiemy tu o nich słów kilka — dla uzupełnienia naszego studyum. W głębokim idyotyzmie, powiada Griesinger, usiłowania i postanowienia są, zawsze instynktowne! Źródłem ich bywa nadewszystko potrzeba odżywiania się; najczęściej posiadają,..."

Choroby woli cz. 2 - strona 61
" Zanim rozstaniemy się z tym przedmiotem zauważmy jeszcze, że skoro wola jest koordynacją, t.j. pewną, sumą stosunków, to można powiedzieć zgóry, iż zjawiać się ona będzie daleko rzadziej od prostszych form działalności, gdyż tworzenie się i trwanie stanów złożonych..."

Choroby woli cz. 2 - strona 62
" ostatecznego wniosku z naszej pracy, wniosku wskazywanego już zresztą przelotnie. Oświeci on, jak sądzę, światłem zwrotnem drogę przebytą; spróbujmy. Chcenie jest końcowym stanem świadomości, wynikającym z mniej lub więcej zawiłej koordynacyi całej grupy stanów..."

Choroby woli cz. 2 - strona 63
" Porównać się da chcenie z wyrokiem sędziów przysięgłych, który może być owocem długich bardzo studyów, namiętnych sporów, który pociągnie za sobą poważne, daleko w przyszłość, sięgające następstwu, lecz jest tylko skutkiem, nie będąc przyczyną. Jest w dziedzinie..."

Choroby woli cz. 2 - strona 64
" wet łatwiejszą do pojęcia staje się i owa zwykła słabość woli, zaledwie przypominająca chorobę, chociaż tak często napotykana u ludzi, którzy chcą działać i nie działają. W takim wypadku ustrój osobnika, źródło, z którego wszystko wychodzi, ma dwa zadania przed sobą, a..."

Choroby woli cz. 2 - strona 65
" SPIS RZECZY. [strony podane według oryginału] WSTĘP. Przedstawienie zagadnienia. — O woli, jako władzy pobudzającej. — O woli, jako władzy powściągu — Znaczenie charakteru osobistego. — O wyborze: jego natura ... 6 ROZDZIAŁ I. Osłabienie woli. I. Brak impulsów. Podział..."

Choroby woli cz. 2 - strona 66
" ROZDZIAŁ III. Osłabienie uwagi dowolnej. Potęga umysłu i niemoc woli. — Coleridge. — Wizerunek jego skreślony przez Cerlyle'a. — Dwie formy osłabienia. — Natura uwagi. — Źródło jej w uczuciach. W jaki sposób się ona utrzymuje ... 95 ROZDZIAŁ IV. Królestwo zachcianek...."