Choroby osobowości cz. 1 - strona 1
"   T. RIBOT. CHOROBY OSOBOWOŚĆI.   Przełożył z francuskiego   J. K. Potocki . Warszawa. Nakładem księgarni A. W. Gruszeckiego. Mazowiecka Nr. 16 1885. "

Choroby osobowości cz. 1 - strona 2
" WSTĘP.   I.   Pod wyrazem "osoba" rozumie się pospolicie w psychologii, osobnika (indywiduum) posiadającego jasną świadomość siebie i odpowiednio postępującego: jest-to najwyższa forma indywidualności. Psychologia metafizyczna, dla wytłómaczenia sobie tej cechy,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 3
" osobowości); psychologia doświadczalna nie ufa rozwiązaniom prostym i, nie przypuszczając zgoła jakiegoś ryczałtowego roztrzygnięcia sprawy, widzi je na końcu swych poszukiwań, — jako wynik mozolnego badania. Jest więc dość zrozumiałem, dlaczego przedstawiciele dawnej szkoły,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 4
" rała się ją wytworzyć; wtedy wykażemy, iż osobnik duchowy jest tylko wyrazem ustroju: niskim, prostym, niespójnym, albo też złożonym i jednolitym — jak sam ustrój. Obecnie wystarczy, gdy przypomnę czytelnikom — wdrożonym już nieco w te poszukiwania, iż, ztępując coraz niżej..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 5
" przez się zdoła się usprawiedliwić, rozpatrzę kolejno organiczne, uczuciowe i umysłowe warunki osobowości, kładąc szczególniejszy nacisk na anomalie i zaburzenia; w ostatecznym wywodzie będziemy mogli zgrupować na nowo te rozłączone pierwiastki.     II...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 6
" bnica na tę sprawę pozostawały w zapomnieniu, lub przynajmniej nic czyniono z nich użytku. Prawie aż do chwili obecnej najgłośniejsi psychologowie bieżącego stulecia (z małemi wyjątkami) zamykają się w granicach tylko objawów świadomych. Kiedy nakoniec sprawa narzuciła się im..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 7
" czenia czynników życia, więc niepodobieństwem jest wydostać się z tego zagmatwanego położenia. Druga hipoteza — uwalnia nas od całej tej gadaniny; usuwa ona wszystkie urojone zagadnienia, jakich jest pełno w pierwszej (np. czy świadomość jest własnością szczególną czy..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 8
" czynność duchowa każe przypuszczać działalność nerwową, to jednak nie wszelki proces nerwowy wywowołuje działalność duchową. Zakres działalności nerwowej jest o wiele rozleglejszy od sfery działalności duchowej: świadomość, więc jest czemś naddatkowem. Innemi słowy:..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 9
" wnym warunkom fizyologicznym towarzyszy pojawienie się świadomości, iż zawsze ze zniknięciem ich i ona zanika, ze zmianą ich się zmienia, — natenczas mielibyśmy już nie hipotezę, lecz pewnik naukowy. Dzisiaj daleko nam do niego. W każdym razie z pewnością przepowiedzieć wolno,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 10
" tkanki nerwowej, jak to szczegółowo wykazał Herzen (1). Lecz wszystkie te wyniki są tylko zdobyczami częściowemi, gdy tymczasem naukowa znajomość powstawania danego zjawiska wymaga ścisłego określenia wszystkich jego istotnych warunków. Przyszłość może ich nam kiedy..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 11
" czemś myślącem, nie podobna więc, aby świadomość nie istniała w stopniu jakimkolwiek zawsze, nawet wtedy, gdy w pamięci żadnego nie pozostawia śladu. Lecz jest to zwykłe błędne koło (petitio principii) rozumowania, gdyż hipoteza przez nas podtrzymywana zaprzecza tu właśnie..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 12
" w stosunku prostym do wymagań asymilacyi. Przyczyną tej ostatniej jest potrzeba wynagrodzenia strat, potrzeba zastąpienia cyrkulacyi czynnościowej przez cyrkulacyę odżywczą. W stanie czuwania mózg zużywa materyałów więcej, niż mu ich krew dostarcza. Wskutek tego, proces utleniania..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 13
" szym pobudzeniem jak delikatny instrument i, że tak powiem, posiada on świadomość nałogową. Dla tego tez ci, co stawią sobie zagadnienie: "czy zawsze się marzy?" są najmniej zdolni do rozstrzygnięcia go przecząco. Inaczej ma się rzecz z ludźmi pracującymi ręcznie. Wieśniak,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 14
" dzącego, przypuszczała, że poprostu wróciłem się tylko po coś i zapytała o przyczynę; była też bardzo zdziwioną, dowiedziawszy się o mojej półgodzinnej nieobecności (1). " Nie widzę, co można byłoby zarzucić faktom podobnym, jeśli dla wytłómaczenia ich nie będziemy..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 15
" jednego tylko dość będzie, aby nastręczyć hipotezie pojmującej duszę, jako istotę myślącą, nieprzezwyciężone trudności. W hipotezie zaś przeciwnej, wszystko da się wytłómaczyć łatwo. Jeżeli świadomość jest objawem zależnym od określonych warunków, to niema w tem..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 16
" przyłączyły się do pierwotnego zjawiska, nie zmieniając w niczem jego natury i tylko czyniąc je świadomem. Zrozumiemy również, w jaki sposób nieświadoma praca mózgu wykonywa bez hałasu tak znaczną robotę i po bardzo długiem niekiedy kiełkowaniu objawia się w skutkach..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 17
" wieść, gdyby zboczenie takie było na miejscu) tej podstawowej zasady fizyologicznej, że "odruch jest typem czynności nerwowej i osnową wszelkiej działalności psychicznej, " teorya ta wielu dzielnym umysłom wydała się paradoksalną i lekkomyślną. Zdaje im się, iż odbiera ona..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 18
" jakby rzutem światła, które wychodzi z machiny parowej i oświetla ją, nie wpływając jednak bynajmniej na jej działanie. Posiada ono wpływ nie większy, niż miewa cień, towarzyszący krokom wędrowca. Jeżeli celem wszystkich tych przenośni jest tylko bardziej obrazowe przedstawienie..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 19
" wiednego nie istnieje ani "przedtem, " ani "potem" (1). Stan uświadomiony nadaje się przeciwnie do odnowienia go sobie w pamięci, to jest do oznaczenia, iż zajmował kiedyś ściśle określoną pozycyę pomiędzy innymi stanami świadomości. Stal się więc on nowym czynnikiem w..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 20
" jasno się wypowiada i staje się świadomą. Charakter jej zmienia się wtedy, natężenie się podwaja i osobnik uwikłany bywa w walkę sprzecznych popędów; tutaj więc świadomość jest znowu czynnikiem nowym, zmieniającym sytuacyę psychologiczną. Można instynktowo, to jest..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 21
" bujemy doszukiwać się jej początków. Robiono w tym względzie bardzo dowcipne przypuszczenia, wchodzące w zakres metafizyki, lecz psychologia doświadczalna nie może się niemi zaprzątać, gdyż na świadomość patrzy ona wprost jak na fakt dany. Prawdopodobnem jest, iż świadomość,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 22
" jeżeli stan świadomości składa jakąś pozostałość, zapisuje coś w księgach umysłowego dorobku, to niedziała wtedy tylko, jako wskazówka, lecz posiada nadto znaczenie "kondensatora. " Przenośni o automacie przyjąć już wówczas nie można. Po tym wyjaśnieniu upada wiele..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 23
" ROZDZIAŁ I.   Zaburzenia organiczne. I. Zmuszony jestem zatrzymać się dłużej nad organicznemi warunkami osobowości; na nich bowiem spoczywa wszystko, one są wyjaśnieniem innych. Psychologja metafizyczna mało się niemi zajmowała; było to całkiem logiczne, gdyż..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 24
" raźny (1): Jest on owym "pierwiastkiem indywiduacyi"— tak poszukiwanym przez mistrzów scholastyki, gdyż na nim pośrednio, lub bezpośrednio wszystko spoczywa. Przypuścić można z wielkiem prawdopobieństwem, iż w miarę przechodzenia do niższych ustrojów, zmysł ciała staje się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 25
" inni wypływają na powierzchnię; lecz istnienie tych istot, mających przywilej władzy lub bogactwa — jest tylko krótkotrwałem. Zwyrodnienie — dosięgające niechybnie wszystkiego, co się wzniosło, obniży osobistą ich wartość, lub wartość ich potomstwa — podczas gdy głucha..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 26
" tylko przedmiotowo (objektywnie), jako pewną masę posiadającą daną rozciągłość i miąższość, podobną do wszystkich innych ciał umieszczonych po za obrębem nas we wszechświecie i o tyle obcą, otrzymującemu wrażenie osobnikowi, o ile np. jego stół lub kominek. Peisse..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 27
" chu areną. Condillac nazywa je — dość stosownie — "za sadniczem poczuciem istnienia; " Maine de Biran "poczuciem istnienia zmysłowego; " dzięki temu poczuciu, ciało przedstawia się naszemu ja, jako jego własne, a podmiot duchowy odczuwa i spostrzega, że istnienie jego jest..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 28
" ujemny, wyraża się szczególną sensancyą dodatnią — taką mniej więcej, jakiej doświadczamy przy zupełnem zdrętwieniu danej części ciała, pod wpływem chłodu, lub ucisku nerwów. Sensacya ta nie jest niczem innem, jak tylko wyrazem pewnego rodzaju przerwy, lub braku w ogólnem..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 29
" kcya życiowa, wykazali, o ile złożonem jest owo niewyraźne poczucie życia, które dzięki nieustannemu powtarzaniu się, stało się tak dalece numi, iż szukać go — znaczy to szukać siebie samego. W dzieiach specyalnych(1) znaleść można szczegółowe zbadanie tych czynności..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 30
" itym, posiadają największe znaczenie. Zróbmy tu jeszcze wzmiankę o sensacyach organicznych, wypływających ze stanu mięśni: uczucie zmęczenia i wyczerpania się, lub jemu przeciwne, nakoniec o grupie takich sensacyi mięśniowych, jakie — w połączeniu z zewnętrznym czuciem..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 31
" serca; w wypadkach nie tak częstych sensacye chorobne — niedostrzegalne w stanie czuwania — odzywają się podczas snu, jako symptomata ostrzegające. Armandowi de Villeneuve przyśniło się. iż został ukąszonym w nogę przez psa; w kilka dni później na tej samej nodze..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 32
" dycyna sama, wiecznie krytykowana*) wiecznie przerabiana, jest niejasnym i chwiejnym wyrazem głównych typów osobowości fizycznej, o jakich mówi nam codzienna obserwacyą, odkrywająca ich główne rysy psychiczne. To też nieliczni psychologowie, badający rozmaite typy charakteru, w nich..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 33
" samym gatunku różnice pomiędzy jednym i drugim osobnikiem początkowo nie mogą pochodzić zkądinąd. Nie ma żadnego naturalnego powodu do stawiania pod tym względem człowieka na uboczu; tylko że w nim — nadmierny rozwój umysłowych i uczuciowych zdolności jest przyczyną naszego..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 34
" żeli, wzorem niektórych pisarzy, przyznamy każdej komórce jakiś równoważnik świadomości (będący tylko duchowym wyrazem jej wraźliwości na pobudki zewnętrzne), to będziemy tu mieli świadomość w stanie zupełnego rozprószenia (diffusion). Można powiedzieć, iż pomiędzy..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 35
" rym zwierzę posiada tylko świadomość swego organizmu, tego, czemu podlega i co wytwarza, posiada jednem słowem tylko świadomość organiczną. Może być nawet, że ta postać świadomości w stanie zupełnie czystym nie istnieje; gdyż — z chwilą, kiedy zjawiają się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 36
" II.   Jeżeli więc przypuścimy, że sensacye organiczne, pochodzące ze wszystkich tkanek, narządów, ze wszystkich dokonanych ruchów, słowem ze wszystkich stanów naszego ciała, mają w jakimkolwiek stopniu ł formie przedstawicielstwo swe w ognisku czucia (sensorium), jeżeli..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 37
" wy, z wyjątkiem tych wypadków, gdzie przemiana jej jest całkowitą, lub nagłą. Zacznijmy od zaznaczenia stanu — jeszcze prawie nie chorobnego i wszystkim, jak sądzę, znanego: wyraża się on w uczuciu nieuzasadnionego przygnębienia, lub nadmiaru sił. Zwykły nastrój życia zmienia..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 38
" jego składa się z pierwiastków już to względnie stałych, już zmiennych i że- ponieważ zmienność przeszła o wiele swą zwykłą miarę — grupa pierwiastków stałych, chociaż nie znikła, została jednak naruszoną. Jeżeli przypuścimy-teraz, (przypuszczenie to da-je się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 39
" trznej, jakiś nieznany stan organiczny, jakaś zmiana w cenestezyi wywołuje uczucie cielesnego zaniku: "w pełni najbardziej kwitnącego zdrowia, w samym rozkwicie życia i siły doświadczamy (wtedy) uczucia wzmagającej się codzień słabości, tak wielkiej, iż rodzi się co chwila..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 40
" albo też przeciwnie, doświadczają uczucia ciężkości w całem ciele, czy też w jednym, lub kilku członkach, których ciężar i objętość wydaje się im niezwykłemi. "Pewien młody epileptyk, uczuwał niekiedy tak nadzwyczajną ciężkość ciała, iż zaledwie mógł się podnieść...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 41
" takie się zdarzają. Esquirol opowiada o pewnej kobiecie, która sądziła, że dyabeł porwał jej ciało: powierzchnia skóry była zupełnie znieczuloną. Lekarz Baudelocque, w ostatnim okresie życia nie posiadał już świadomości o istnieniu swego ciała; mówił on, iż nie ma głowy,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 42
" nizacyi nerwowej nastąpiła zmiana. O naturze jej możemy, niestety, robić tylko przypuszczenia, gdyż znamy jedynie jej skutki. Jakąkolwiek jednak jest ona, wynikiem jej było pojawienie się innej świadomości organicznej, świadomości "kiepskiej maszyny. " Pomiędzy pierwszą a..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 43
" wiedliwszem byłoby nadać jej nazwę pamięci. Cechę wyróżniającą wypadek powyższy, od tych, o jakich mówić będziemy na innem miejscu, stanowi to właśnie, iż zboczenie jest tutaj całkiem fizyczne, pochodzi tylko z ciała i do niego się tylko stosuje. Ów stary żołnierz nie..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 44
" "Pariset, zapadłszy w czasach swej pierwszej młodości na tyfus epidemiczny, przez kilka dni pozostawał w stanie osłabienia, graniczącego ze śmiercią. Pewnego poranku zrodziło się w nim wyraźniejsze poczucie jego własnej istoty; zaczął już myśleć, co było dla niego jakby..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 45
" znajdujemy tylko rozmaitość. Każdy wypadek wymaga, że tak powiem, osobnego wyjaśnienia. Z góry moglibyśmy już tego oczekiwać. Jeżeli, jak to utrzymujemy i jak postaramy się uzasadnić jeszcze gruntowniej, jeżeli osobowość jest całością bardzo złożoną to oczywicie zboczenia..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 46
" ry, a z pomiędzy siedemdziesięciu, lub osiemdziesięciu odróżnianych przez teratologię gatunków — większa część nie ma dla nas znaczenia. Co więcej, pomiędzy owemi potworami nieliczne tylko dosięgają wieku dojrzałości. Anatom lub fizyolog mogą z nich wyciągnąć pożytek;..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 47
" życia duchowego musi być wspólną i należeć już nie do jakiegoś, "ja" lecz do "my. " Każdy osobnik jest trochę mniej niż osobnikiem. Doświadczenie potwierdza to w zupełności. "Z punktu widzenia anatomii, potwór bliźniaczy jest zawsze czemś więcej niż pojedyńczym osobnikiem i..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 48
" lecz jednocześnie -tak samo, jak istnieje pewien punkt wspólny, na pograniczu tych dwóch ciał się znajdujący, tak samo też i inne objawy, choć w mniejszej liczbie, wskazują w nich na początek jedności. Podrażnienie okolicy łączącej, zwłaszcza jej środka, odbija się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 49
" Nakoniec w potworach pasorzytniczych, w których organizacya staje się prawie pojedyńczą, wszystkie czynności życiowe, wrażenia, przejawy woli odbywają się prawie tak dokładnie, jak u istot normalnych. Mniejszy z dwóch połączonych osobników, stanowiący dodatkową i bezwładną..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 50
" wyższą, piękniejszą, żwawszą, bardziej inteligentną i łagodną. Judyta — w szóstym roku życia dotknięta bezwładem połowicznym (1), pozostała mniejszą i zachowała cięższy umysł; uległa ona lekkiemu skrzywieniu i odznaczała się nieco utrudnioną wymową. Jednakże tak samo,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 51
" i tętnobiegu krwionośnego odznaczali się zgodnością rażącą lecz nie tak bezwględnie stałą, jak to z upodobaniem, powtarzano i jak mówili sami Chang i Eng tym wszystkim, którzy zadawalniali się postawieniem im kilku nieokreślonych zapytań. Zapewne, niemasz nic ciekawszego nad..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 52
" swe życie mogło widzieć te same przedmioty, doświadczać tych samych wrażeń, doznawać przyjemności i cierpień. (1)" Dodani, iż z wiekiem i pod wpływem okoliczności różnice w charakterze uwydatniały się coraz bardziej. Pewien obserwator późniejszy opisuje jednego z braci, jako..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 53
" jest, w potworach dwoistych, uważać każde indywiduum za zupełne. Nie będę nużył czytelnika niepotrzebnem wyjaśnieniem, gdyż fakty mówią tu same przez się. Jeżeli zechce on zastanowić się uważnie nad tem, co powiedziano wyżej, to przekona się, iż nawet w takich wypadkach,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 54
" zaś-z powodu stanów uczuciowych i umysłowych, o jakich powiemy później. Psychologja wprawdzie zajmowała się bliźniętami nie o wiele więcej, niż owemi potworami, ale ciekawych świadectw dostarczą nam tutaj biologowie. Przypomnijmy naprzód, iż w ogólnej liczbie urodzeń,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 55
" przód fakty przemawiające na naszą korzyść; później rozpatrzymy zarzuty i wyjątki. Dokładne podobieństwo niektórych bliźniąt jest pewnikiem pospolitej obserwacyi. Od czasów starożytnych dostarczało ono materyału komedyo-pisarzom, następnie zaś autorowie powieści nadużywali..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 56
" odźwiernego szkoły, który nie wiedział kogo ma wypuścić i kogo zatrzymać, gdy jeden z braci przychodził odwiedzić drugiego, i t. cl. Inne opowiadania wykazują podobieństwo uparte, nawet w warunkach niesprzyjających jego zachowaniu. "A..., powracał z Indyj do krewnych; statek..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 57
" ku A... Znajdując się przypadkiem w jakimś mieście szkockiem, kupił on tuzin kieliszków do szampańskiego, jakie zwróciły jego uwagę; chciał z nich zrobić niespodziankę bratu B...; w tym samym czasie B... będąc w Anglii, kupił taki sam komplet, ściśle podobnej formy, aby..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 58
" bne. (1)" Galton podaje kilka przykładów, z których przytoczymy tylko jeden. Dwaj bracia bliźniacy, dokładnie podobni do siebie, bardzo przywiązani i mający takie same upodobania, zajmowali obaj jednakie urzędy. Mieszkali razem: jeden z nich dostał choroby Bright'a (1) i umarł, drugi..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 59
" przyczyny — wprost tylko, jako dowolny skutek choroby. Obaj w tym samym czasie, a często i dniu tym samym wychodzą ze stanu zwykłego odrętwienia i przygnębienia; wynurzają te same skargi i ustawicznie proszą lekarza o powrócenie im wolności. Objaw ten, dziwny cokolwiek, widziałem..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 60
" go tylko przykładu dla wywołania dyskusyi. Na innem miejscu (1) wykazaliśmy liczne czynniki, sprowadzające rozmaite zmiany w każdym ustroju od chwili jego poczęcia, aż do śmierci; różnice te składają się z cech właściwych osobnikowi i wyróżniających go od każdego innego...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 61
" wszystko, co się podoba, byleby się tylko zrozumiało dokładnie, iż jajeczko jest już rzeczą złożoną, i że dwa pochodzące z niego osobniki mogą niebyć do siebie ściśle podobne. Nasza niepewność pochodzi tylko z nieznajomości procesów, dzięki którym grupują się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 62
" wysokim stopniu bliźnięta bywają do siebie podobne, to znajdzie niechybnie, iż jeden fakt tego rodzaju (podobieństwa) ściśle zauważony dowodzi więcej, niż dziesięć wyjątków i że podobieństwo moralne towarzyszy cielesnemu. Gdyby, co jest niemożliwem, dwaj ludzie utworzeni byli w..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 63
" i skoordynowaną sumą tychże pierwiastków, jako czynników duchowych. W osobowości wyraża się ich natura i sposób działania — nic więcej. Dowiodły nam tego: stan normalny, wypadki potworności, podobieństwo bliźniąt. Zboczenia osobowości cielesnej, albo jak je nazywa umiejętnie..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 64
" ROZDZIAŁ II.   Zaburzenia uczuciowe.   Przedewszystkiem zapamiętajmy raz na zawsze (stosuje się to do zaburzeń umysłowych), że tutaj rozpatrujemy w dalszym ciągu i w innej tylko postaci warunki organiczne. Pożądania, uczucia, namiętności, nadające charakterowi..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 65
" 3-o nakoniec, najwyższe ze wszystkich, które każą przypuszczać rozwój inteligencyi (objawy uczuć moralnych, religijnych, estetycznych, skłonności naukowe, ambitne dążenia w najrozmaitszej postaci i t. d. ). Śledząc rozwój osobnika, zobaczymy, iż uczucia jego zjawiają się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 66
" swych praw, gdyż pomiędzy wszystkiemi własnościami istoty żyjącej, ono jedno jest cechą zasadniczą. To też wraz ze zmianą odżywczej zdolności spostrzegamy ważne zakłócenia osobowości: gdy tamta się zmniejsza, osobnik czuje się przygnębionym, osłabłym, i jakby uszczuplonym;..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 67
" płakać; nic ich nie wzrusza po za obrębem własnych cierpień". (1) W sferze czynów: odrętwienie, niezdolność działania, a nawet chcenia, nieprzezwyciężona, długie godziny trwająca bezczynność, jednem słowem, owa "bezwola, " której wszystkie formy rozpatrzyliśmy, mówiąc o..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 68
" ogląda siebie z niepokojeni. (1) Dla uzupełnienia tego obrazu wspomnijmy o objawach fizycznych: zakłócenia w obiegu krwi, w oddychaniu, w czynnościach wydzielinowych. Zdarza się również znaczne schudnięcie i waga ciała w owym okresie przygnębienia może się gwałtownie zmniejszać...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 69
" wa, żywotność i unicestwienie wzajemnie się równoważą. Zresztą psychologiczne tłómaczenie wszystkich tych wypadków nia podlega wątpliwości: zachodzą tu zaburzenia organiczne, których pierwszym wynikiem jest ogólne otamowanie zdolności czucia, drugim zaś jej spaczenie. W ten..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 70
" wcale igraszką złudzeń, jest tem, czem być powinien. W błędzie jest tutaj owa nieświadoma siebie i nieuznawana przez nas hipoteza, przyjmująca jakieś "ja" niezależne, istniejące samo przez się, jako istota niezmienna. Hipoteza ta zmusza niejako do przypuszczenia, że zmiany powyższe..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 71
" dzieci, dorównywać w biegu pociągowi kolei żelaznej i t. d. Inni posiadają niewyczerpaną wiedzę, mają się za wielkich poetów, wynalazców, artystów. Niekiedy przeobrażenie dosięga jeszcze wyraźniej zupełnej metamorfozy. Owładnięty uczuciem swojej nieograniczonej potęgi, osobnik..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 72
" spotęgowania jej, lub zmniejszenia — metamorfozy, które ją wznoszą lub zniżają — byłyby jeszcze bardziej uderzającemi, gdyby się pojawiały regularnie u tego samego osobnika. Taki właśnie wypadek zdarza się często w obłędzie przemiennym czyli kołowym; cechę jego..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 73
" dy to właśnie — oddana staraniom lekarzy, przebywała ona po kolei okresy, w których uważała się to za mniszkę, to za nierządnicę. Wychodząc z okresu ogłupienia, zaczyna pracować akuratnie, rozmawia przyzwoicie, lecz ubiera się z pewną zalotnością. Skłonność ta wzmaga się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 74
" słyszeć o teologii i myśli tylko o medycynie. " Jedna z obłąkanych zakładu Charenton, o inteligencyi bardzo wybitnej, zmieniała się z dnia na dzień pod względem osobistości, powołania, a nawet płci; była ona to córką krwi królewskiej i narzeczoną jakiegoś cesarza, to..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 75
" lii, przechadzał się powoli, milczący i samotny, czytając zazwyczaj "Ojców kościoła, " lub "O naśladowaniu Chrystusa " W tym stanie umysłowym, jaki możnaby nazwać przytomnością, lecz jakiego wcale nie uważam za normalny, pozostawał on aż do powrotu porucznika Nabon'a. Dwa..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 76
" żyje, przeto związane z niem skłonności i uczucia posiadają charakter bardzo ogólny. Inaczej ma się rzecz z tem, co dotyczy zachowania gatunku. Czynność, połączona z pewną określoną częścią organizmu, wyraża się w uczuciach o charakterze bardzo wyraźnym; nadaje się więc ona..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 77
" wyobrażeń, uczuć i pojęć sprowadził w nijakiej osobowości dziecka pewne zróżniczkowanie się, uczynił zeń jakieś "ja" męskie- lub żeńskie — w znaczeniu dokładnem. Do owego czasu były tam tylko jakieś zarysy tego nowego "ja, " zarysy, dzięki którym, zmiana mogła..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 78
" dają najczęściej narządy niezupełne, pozbawione wszelkiego znaczenia płciowego. Moralny ich charakter już jest nijakim, już męskim, już żeńskim. Liczne tego przykłady znaleść można u pisarzów, którzy sprawę, tę badali (1). "Niekiedy hermafrodyta po okazaniu żywego pociągu..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 79
" płciowego (1), z których każde kładzie swe piętno na osobowości i nad wyraża ją mniej lub więcej, przelotnie lub na zawsze. Kresem tych zmian częściowych jest całkowite przeobrażenie, przemiana płci. Przykładów podobnego rodzaju mamy wiele; następujący może być wzorem...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 80
" nie należy odnosić wprost do samych tylko uszkodzeń jego budowy anatomicznej; należało rozumieć tutaj również i związek tego narządu z tą częścią mózgowia, która jest jego przedstawicielką. Fizyologowie dla odruchowego ośrodka narządów rozrodczych wyznaczają miejsce w..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 81
" łuje naturalne skojarzenia, prawie automatyczne i będące jakby jego promieniowaniem (uczucia, obyczaje, mowa, ubiór płci urojonej): dąży on do uzupełnienia się. Jest-to przeobrażenie pochodzące z góry, nie zaś z dołu. Mamy tu przykład tego, co się nazywa wpływem rzeczy moralnych..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 82
" wręcz przeciwnej; mówiąc krócej, "kobieta jest fizycznie kobietą, psychicznie zaś — mężczyzną; mężczyzna — cieleśnie mężczyzną, duchowo zaś kobietą. " Fakty owe sa w zupełnej niezgodzie z tem, czego uczy nas logika i doświadczenie. Strona fizyczna i moralna przeczą tu..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 83
" kać potrzeba w różnorodnych pierwiastkach dziedziczności, w zawiłej grze walczących ze sobą wpływów męskich i żeńskich; lecz pozostawiam tę troskę umysłom bardziej przenikliwym i szczęśliwszym. Po usunięciu kwestyi przyczyn, nic prawie nie zabroni nam przypuścić tutaj..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 84
" bna, niemoże sprowadzić przemiany osobowości. Dopóki nie wejdzie w grę, ani to co nazywamy zmjsłem ciała, ani to, co zowiemy pamięcią — tak długo nie może tu być mowy o przeobrażeniu zupełnem. Osobnik może się zmienić częściowo, lecz nie odmieni się całkowicie...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 85
" w koordynacyi i zgodności (consensus) organizmu), to nie dziwionoby się owym wahaniom — nieustannym u charakterów ruchliwych, rzadkim u stałych — wahaniom, które przez czas długi, krótki, lub chwilowo tylko ukazują nam osobę w świetle coraz to innem Dany stan organiczny, lub wpływ..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 86
" być nie tylko niespójność i rozdwojenie myśli i chęci, lecz również zupełny brak energii w każdej z owych odosobnionych postaci mego "ja; " gdyby we wszystkich tych dziedzinach nie odbywał się mniej, lub więcej wyraźny powrót świadomości do jednego z jej kierunków zasadniczych..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 87
" woli. Wspomnijmy jeszcze o takich przemianach charakteru, jakim towarzyszy znieczulenie skóry, a jakie zaznaczyło już wiela psychiatrów. Jeden z najbardziej ciekawych wypadków obserwowany był przez p. Renaudin'a. Pewien młodzieniec, którego obyczaje były zawsze wzorowe, nagle zaczął..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 88
" dającego mu braku wewnętrzego, niewidzialnego, jak to np. ma miejsce w głuptactwie. (1 )" Powracamy więc nieodwołalnie znowu do organizmu; ale ten przegląd różnorodnych faktów, jakkolwiek wydać się może jednostajnym, ukazuje nam zmiany osobowości pod wszystkiemi jej postaciami...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 89
" rykanka de Macnisch, przykład d-ra Azam'a ( Felida ), d-ra Dufay'a. (1 ) Dzięki samej swej powszechności, fakty powyższe nie wchodzą do żadnego działu i nie mamy powodu wspominać o nich raczej na tem miejscu, niż na innem; uczynilibyśmy to chyba dla tego, aby zwrócić uwagę, iż..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 90
" rakterze. Urodzony z kobiety niezamężnej, oddającej się włóczęgostwu, i ż ojca nieznanego, zaczął on ( z chwilą, gdy już mógł chodzić ) wałęsać się i żebrać po drogach. Następnie przytrzymano go za kradzież i odesłano do osady poprawczej Ś-go Urbana, gdzie oddawał się..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 91
" walniąjące postępy. W owym czasie dotknęła go epilepsia histeryczna, zakończona po 50-ciu godzinach, spokojnym snom. Wtedy to odrodziła się w nim dawna osobowość. Ocknąwszy się, W. zapragnął wstać. Zażądał odzieży i ubrał się, jakkolwiek dość niezręcznie; potem..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 92
" kowicie nie znał tego miejsca; twierdził, że jest tu po raz pierwszy. Dano mu do rąk igłę, z prośbą aby szył; wziął się do rzeczy tak niezręcznie, jak człowiek, który pracy tej nigdy nie wykonywał. Pokazano mu suknie, które fastrygował wtedy, gdy był sparaliżowanym...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 93
" IV   Jakkolwiek nie rozpatrzyliśmy jeszcze anomalii pod wszystkiemi ich postaciami, nie będzie jednak niestosownem, gdy już tutaj odważę się na pewne wnioski — częściowe przynajmniej i prowizoryczne, któreby zmniejszyły ciemności przedmiotu. Ograniczę się ztesztą do..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 94
" tym punktem; chciałbym tylko wykazać, iż owe wypadki chorobne tłómaczą nam złudzenie w jakie wpadała prawie zawsze psychologia, oparta na samej tylko obserwacyi wewnętrzej. Złudzenie to da się streścić w słowach następujących: zastąpienie jaźni rzeczywistej, jaźnią urojoną o..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 95
" jącego się około nich ruchu — wraz z przywiązanemi doń wspomnieniami. Wszystko to przedstawia się nam w postaci stanów uorganizowanych, ściśle ze sobą spojonych i tworzących ciało. W rzeczywistości zaznaczamy tylko fakt, nie szukając przyczyny. Wszystko, cokolwiek jest nowem,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 96
" albo teraźniejszością, z czego maią czerpie naukę, albo też, rozszerzając refleksyę swą i na czas ubiegły, znajduje, iż był tym samym rok temu i przed dziesięciu laty; w obu wypadkach naukowo i pracowicie wyraża to tylko, o czem każdy wieśniak wie równie, jak i on — dobrze...."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 97
" ko przyczynę; " bardzo dobrze; wszystkie mniej więcej szkoły zgadzają się na to, że właśnie w sposób powyższy jaźń różni się od niejaźni; tem nie mniej jednak, uczucie wysiłku pozostaje prostym tylko stanem świadomości — tak dobrym, jak i inne: jest to poczucie energii..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 98
" konkretnej i o tych to właśnie "ramach, " pozbawionych wszelkiej prawie zawartości, rozumują oni, dogmatyzują i robią indukcyjne i dedukcyjne wnioski. Jasnem jest zresztą, iż porównanie to zrobiłem tylko mutatis mutandis i z wielkiemi ograniczeniami, jakie czytelnik odkryje sam przez..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 99
" Należy zagłębić się dalej, aż do owej zgodności (consensus) organicznej, której nasze "ja" świadome jest tylko psychologicznym wyrazem. Czy ta hipoteza ma w sobie więcej mocy, niż dwie inne? Rysem charakterystycznym osobowości, tak przedmiotowo, jak i podmiotowo rozważanej,..."

Choroby osobowości cz. 1 - strona 100
" cią ruchu'' i sprawa ciągłej odnowy cząsteczkowej, byłaby sama zależną od jakichś warunków bardziej głębokich. Bez dalszych dowodów widocznem jest dla każdego nieuprzedzonego umysłu, iż ustrój posiada właściwą sobie tożsamość. Czyż można więc postawić bardziej prostą,..."